Basiskennis
Het effect van rood en nabij-infrarood licht wordt al meer dan 50 jaar onderzocht. Deze pagina beantwoordt drie kernvragen: wat is roodlichttherapie, wat gebeurt er daarbij in de cel en wat laat het onderzoek zien over mogelijke toepassingen? Begrijpelijk uitgelegd – zonder onnodig vakjargon, maar met wetenschappelijke bronnen.
01 Wat is roodlichttherapie?
In het kort
Roodlichttherapie is het gebruik van rood en nabij-infrarood licht in gericht gekozen golflengten. De vakterm hiervoor is fotobiomodulatie. Anders dan bij een klassieke warmtelamp staat niet het opwarmen van het weefsel centraal. In plaats daarvan kan het licht door bepaalde moleculen in de cellen worden opgenomen en daar biologische processen beïnvloeden.
De vakterm beschrijft het principe al vrij goed: foto betekent licht, bio staat voor biologische processen en modulatie voor het beïnvloeden of reguleren ervan. Er wordt daarbij geen weefsel verwijderd of verbrand. Doorslaggevend is veeleer een passende lichtdosis die biologische reacties in de cel kan opwekken.
Het effect werd eind jaren 60 vrij toevallig ontdekt. De Hongaarse arts Endre Mester merkte op dat zwak laserlicht de wondgenezing bij proefdieren versnelde. Daarom werd deze vorm van lichttherapie decennialang “low-level lasertherapie” genoemd. Tegenwoordig weten we dat voor fotobiomodulatie vooral de golflengte en de dosis bepalend zijn – niet of het licht van een laser of een LED komt. Een foton van 660 nm heeft in beide gevallen dezelfde energie1. Daarom heeft de neutralere term “fotobiomodulatie” zich doorgezet.
Ook al zijn het allebei lampen die roodachtig licht geven, ze werken verschillend. Een klassieke warmtelamp (infraroodlamp) geeft een breed lichtspectrum af en bevat grote hoeveelheden langgolvige infraroodstraling. Dit licht wordt bijna volledig door het water in het weefsel opgenomen en omgezet in warmte. Die warmte is duidelijk voelbaar – en daar is de toepassing juist op gericht.
| Warmtelamp | Roodlichttherapie | |
|---|---|---|
| Werkingsprincipe | Warmte | fotobiologisch signaal |
| Spectrum | breedbandig | gedefinieerde golflengten |
| Opgenomen door | water in het weefsel | enzymen in de mitochondriën |
| Wat je voelt | duidelijk warmte | weinig tot niets |
| Dosering | op basis van warmtegevoel | berekenbaar in J/cm² |
Een warmtelamp voel je. Fotobiomodulatie moet je meten.
Als het niet om warmte gaat: wat doet het licht dan in het lichaam?
02 Hoe het werkt
In het kort
Rood en nabij-infrarood licht wordt in de mitochondriën opgenomen door een enzym: cytochroom-c-oxidase. Dit enzym staat aan het einde van de zogenoemde ademhalingsketen – een reeks reacties waarmee de cel energie aanmaakt. Neemt het lichtenergie op, dan kan deze keten weer vrijer werken13.
Bijna elke cel in ons lichaam bevat mitochondriën – de “energiecentrales van de cel”. Ze maken ATP aan, het universele energiemolecuul. Of een spier nu werkt, collageen wordt gevormd of een beschadigde structuur wordt hersteld: al deze processen hebben ATP nodig.
Precies dat verklaart waarom er in het onderzoek zulke uiteenlopende onderwerpen voorkomen – van huid en spieren tot wondherstel. Het betrokken mechanisme zit niet in één enkel orgaan, maar in een onderdeel van vrijwel elke cel15.
Rood en nabij-infrarood licht dringen verschillend diep in het weefsel door. Nabij-infrarood licht reikt daarbij dieper dan rood licht67.
Cytochroom-c-oxidase bevat vier metaalhoudende centra – twee met ijzer, twee met koper. Deze centra absorberen licht bijzonder goed in smalle gebieden van het rode en nabij-infrarode spectrum23.
Bij belasting, zuurstoftekort of ontsteking hecht stikstofmonoxide zich aan het enzym en blokkeert daar de plek voor zuurstof. Licht kan deze binding verbreken. Zuurstof kan weer binden, de energieproductie verloopt vrijer en stikstofmonoxide komt vrij in het weefsel14.
De ATP-productie stijgt en het vrijgekomen stikstofmonoxide is in het weefsel beschikbaar als signaalmolecuul – onder meer als lichaamseigen vaatverwijder. De veranderde energietoestand wordt doorgegeven aan de celkern. Daar worden andere genen afgelezen en andere eiwitten gevormd, die bijvoorbeeld betrokken zijn bij herstelprocessen, celmigratie en antioxidatieve afweer15. Zo ontstaan processen waarvan de effecten later merkbaar kunnen worden.
Het beste beeld hiervoor
Licht is geen oplader, maar eerder een wekker. De energie voor ATP komt nog steeds uit voeding en zuurstof. Licht haalt een rem weg en geeft de cel het signaal om haar eigen programma's op te starten.
Cytochroom-c-oxidase geldt als de best onderbouwde lichtacceptor – dus als een molecuul dat licht kan opnemen en daarop kan reageren. Waarschijnlijk is het echter niet de enige. Daarnaast worden lichtgevoelige ionkanalen in het celmembraan en mogelijke effecten op waterstructuren in en rond cellen besproken1. Eveneens open zijn de optimale dosis voor afzonderlijke toepassingsgebieden en de vraag hoe sterk huidtype, leeftijd en weefseldikte de resultaten beïnvloeden. De stand van het onderzoek is dus nog niet op alle punten definitief opgehelderd.
En waarom juist rood? Omdat maar een smal deel van het lichtspectrum überhaupt ver genoeg het lichaam binnendringt.
03 Waarom rood en nabij-infrarood
In het kort
Tussen ongeveer 600 en 1000 nanometer ligt een gebied waarin licht maar weinig wordt tegengehouden door huidpigment, bloed of water. Dit “optische venster” is de reden waarom roodlichttherapie rood en nabij-infrarood licht gebruikt – en geen blauw of groen licht.
Licht dat het lichaam in moet, moet langs drie belangrijke absorbers. Melanine (het huidpigment) neemt vooral kortgolvig licht op. Hemoglobine (de bloedkleurstof) absorbeert sterk in het blauwe en groene gebied. Daarom ziet bloed er rood uit: rood licht wordt minder sterk opgenomen. Water (ons belangrijkste bestanddeel) absorbeert vooral langgolvig infrarood.
Daartussen blijft een gebied met weinig absorptie over. Juist daar vindt vrijwel al het onderzoek naar fotobiomodulatie plaats.
Beide werken via hetzelfde mechanisme in de cel. Het verschil zit in hoe ver ze in het weefsel doordringen.
| Rood licht | Nabij-infrarood | |
|---|---|---|
| Bereik | ca. 600–700 nm | ca. 700–1000 nm |
| Zichtbaar? | ja, krachtig rood | nee, nagenoeg onzichtbaar |
| Bereikt vooral | huid, collageen, haarwortels | spieren, gewrichten, pezen |
| Vaak onderzocht | huidbeeld, wondherstel, haardichtheid | herstel, bewegingsapparaat |
Over de penetratiediepte: lees kritisch
“Penetratiediepte” is niet met één enkel getal aan te geven. Ze hangt af van hoe sterk het licht op zijn weg door het weefsel wordt verzwakt. Vaak wordt als penetratiediepte het punt aangeduid waarop nog ongeveer 37 % van de oorspronkelijke lichtintensiteit aanwezig is. Deze waarde kan afhankelijk van huidtype, weefsel en doorbloeding sterk variëren67. Vast staat vooral: nabij-infrarood licht dringt dieper in het weefsel door dan rood licht. Uitspraken als “dringt 10 cm diep door” zijn daarentegen misleidend. Op zulke diepten kan weliswaar nog een deel van het licht aankomen, maar de beschikbare hoeveelheid licht is daar veel kleiner. Daarom zien we bewust af van algemene opgaven in millimeters.
En de dosis?
Eén principe is daarbij bijzonder belangrijk: bij fotobiomodulatie geldt niet “hoe meer, hoe beter”. Het effect volgt een curve met een optimum. Te weinig licht kan zonder effect blijven, te veel kan het gewenste effect weer afzwakken8. Hoe uit golflengte, bestralingssterkte, afstand en duur een zinvolle dosis ontstaat, lees je op de technologiepagina.
Daarmee is het mechanisme uitgelegd. Blijft de belangrijkste vraag over: wat betekent dit concreet?
04 Wat het oplevert
Fotobiomodulatie is een breed onderzoeksveld met zeer uiteenlopende gegevens. We ordenen op basis van de sterkte van het wetenschappelijke bewijs en niet op wat bijzonder aantrekkelijk klinkt. Daarnaast laten we zien waar het wetenschappelijke bewijs nog beperkt is.
Een goed referentiepunt is een wetenschappelijke beoordeling uit 2025, gepubliceerd in het Journal of the American Academy of Dermatology9. Daarin beoordeelde een panel van experts de klinische toepassing van fotobiomodulatie. Voor enkele gebieden – waaronder bepaalde vormen van chronische wonden, zenuwschade, door bestraling veroorzaakte huidreacties en erfelijke haaruitval – zag het panel solide wetenschappelijk bewijs.
Belangrijke kanttekening
De geciteerde studies zijn overwegend uitgevoerd met klinische apparaten of lasers, vaak bij personen met een gediagnosticeerde aandoening en onder medisch toezicht. Ze tonen aan dat en hoe dit onderzoeksveld wordt onderzocht. Ze zeggen niets over wat een apparaat voor thuisgebruik bij een individuele persoon teweegbrengt. heilys®-apparaten zijn geen medische hulpmiddelen.
05 Eerlijke kanttekening
Een gebied dat zowel serieus onderzoek als overdreven beloften aantrekt, heeft een duidelijke afbakening nodig.
Wij zien deze duidelijkheid als een voordeel. Wie de grenzen van zijn product kan uitleggen, kan ook de werking ervan geloofwaardig overbrengen.
Over veiligheid: rood en nabij-infrarood licht is niet-ioniserend. Het draagt per lichtdeeltje niet genoeg energie om DNA te beschadigen – anders dan UV- of röntgenstraling9. Toch moet je op een paar punten letten – zoals de aanbevolen oogbescherming, lichtgevoelig makende medicijnen, zwangerschap en bestaande aandoeningen. Uitgebreidere informatie vind je op de veiligheidspagina.
06 Veelgestelde vragen
Dat is niet met één enkel getal te beantwoorden. Gebruikelijk is de waarde waarbij nog ongeveer 37 % van de lichtintensiteit over is. Deze waarde hangt af van huidtype, weefsel en doorbloeding67. Betrouwbaar is vooral de volgorde: rood licht werkt vooral in de huid, nabij-infrarood reikt tot in de onderliggende structuren.
Omdat de gevoeligheid van het menselijk oog boven ongeveer 780 nm praktisch ophoudt. Een 850-nm-LED kan op vol vermogen branden en er toch bijna donker uitzien. Dat is normaal en geen defect. Juist daarom is bij nabij-infrarood de beschermbril belangrijk: de verblindingsprikkel die je anders doet wegkijken, ontbreekt.
UV-licht heeft een heel ander mechanisme. UV-fotonen dragen genoeg energie om chemische bindingen te verbreken, DNA te beschadigen en huidveroudering te versnellen. De effecten van fotobiomodulatie verlopen daarentegen via de opname van licht in een enzym. Daarvoor is rood en nabij-infrarood licht nodig. Apparaten voor fotobiomodulatie werken daarom zonder UV.
Voor het beschreven mechanisme volgens de huidige inzichten wel. De bijzondere bundeling van laserlicht speelt voor de opname in de cel geen doorslaggevende rol. Bepalend zijn golflengte en dosis1. Juist daarom heeft de term fotobiomodulatie zich doorgezet ten opzichte van “low-level lasertherapie”. LED's hebben het voordeel dat ze grote oppervlakken gelijkmatig belichten.
Meestal voel je alleen een lichte warmte. Een sterke directe gewaarwording hoort niet bij het werkingsprincipe van fotobiomodulatie. Dat onderscheidt het van een warmtelamp. Dat je weinig voelt, is te verwachten. Het is geen aanwijzing dat er niets aankomt. Omgekeerd geldt: een sterk hittegevoel is geen kwaliteitskenmerk, maar meestal een teken dat de afstand te klein is.
Een algemeen advies is er niet, omdat de juiste dosis onder meer afhangt van golflengte, afstand en doelweefsel – en omdat meer niet automatisch beter is8. In studies worden meestal regelmatige, korte sessies over meerdere weken onderzocht. Houd je daarom aan de aanbevolen duur en frequentie van je apparaat.
Zes golflengten in het optische venster, gedocumenteerde bestralingssterkte, ontwikkeld in Duitsland en vijf jaar garantie.
15 publicaties uit de vakliteratuur, elk met DOI of PubMed-ID om na te trekken.
Let op: deze pagina is bedoeld ter informatie en voorlichting. Ze vormt geen medisch advies en vervangt geen diagnose of behandeling door medische professionals.
heilys®-producten zijn geen medische hulpmiddelen in de zin van Verordening (EU) 2017/745 en zijn niet bedoeld om ziekten te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen. De geciteerde studies beschrijven de wetenschappelijke stand van het onderzoek naar fotobiomodulatie. Ze zijn overwegend uitgevoerd met klinische apparaten of lasersystemen onder gecontroleerde omstandigheden en doen geen uitspraak over het effect van heilys®-producten bij individuele gebruikers. Individuele resultaten kunnen afwijken.
Heb je een bestaande aandoening, ben je zwanger, gebruik je lichtgevoelig makende medicijnen of twijfel je over het gebruik, raadpleeg dan vóór gebruik je arts.
